19 Haziran 2024

Şimşeklerin Radyo Haberleşmesine katkısı: 30-11-2021

                                                 
2021 yılı yaz mevsiminin sonlarına doğru, Kuzey Ege deki yazlık QTH istasyonumda
144 MHz de Meteor Scatter haberleşmesi yaptığım bir gün hava yağmurlu ve şimşekliydi.
Şimşeklerin EGE ortalarında yoğunlaştığı saatlerde 144.450 de ki SV2JL/B  Beacon istasyonu duyuluyor mu diye bakma ihtiyacı duydum ve
Antenimi batıya çevirip 144.450 MHz frekansını dinlemeye başladım.
O esnada CW  Beacon istasyonunun işaretleri çok zayıf olarak duyuluyordu ve bazen mors işaretleri QSB olup
okunamaz hale gelip tekrar yükseliyordu, ancak; genel seviye çok zayıftı.
Tesadüf o sırada MSK144 modunda duran laptop ekranından mors hafleri de bazen seçik olarak ekranda
kısa ve uzun hatlarla gözle de okunabiliyordu.
Şimşeklerde bir taraftan çakıp duruyor ve her çakışta belirli bir zaman aralığında enerji boşalması oluyordu,
bu esnada MSK da ekran taraması devam ederken dikkatimi çeken bir olay oldu.Yükseltilerde şimşeklerin deşarjları görünüyor , yatay çizgiler SV2JL/B  Mors işaretleri hat nokta olarak az da olsa okunuyor ve
şimşek çaktığı anda kırmızı seviyelere yükseliyor, aynı anda kulakla mors işaretleri de yüksek duyulur hale geliyor .
Ses kaydı yapmamış olmam bir eksiklik  sanırım.
Her şimşek çakışında çok zayıf olarak duyduğum SV2JL/B  nin  radyo işaretlerinin  şimşeklerin boşalma süresi boyunca
Beacon mors işaretlerinin yüksek seviyede duyulup tekrar zayıf seviyeye düştüğünü  izledim.
İlginç bir fiziksel olaya şahit olduğumun farkına vardım.
Farkına vardığım fiziksel Fenomen; Devamlı ve seviyesi zayıf bir RF işaret kaynağını takip edecek
konumda ve durumda olmamla mümkün olabildi.


EGE nin iki yakası arasında çakan şimşekler ve teorik olarak yansıma noktaları.

 

Bu olayda farkına vardığım konu: Çakan şimşeklerin deşarj olduğu bulutlara doğru bir enerji duvarı oluşuyor ve bu deşarj esnasındaBeaconun anteninden çıkan – Eksi elektron RF Radyo işaretleri, Şimşek enerjisinin oluşturduğu elektron duvarlarına çarparakbenim antenime daha güçlü yansımasına yardımcı oluyordu.Şimşeklerin denizden ve yerden daha yükseklerde oluşması sebebiyle, ufuk hattında göremediğim ancak zayıf duyduğum
Beacon sinyallerini daha güçlü duyuyor ve gelen RF Elektron enerjisini, eksi eksiyi iter kuralı gereği ayna gibi yansıtıyordu.
Bu yüzden  Beacon MORS işaretlerini, şimşeklerin çaktığı süre zarfında çok daha kuvvetli duyuyordum.
İlginç olay ekranda MSK modunda yaptığım dinlemede  daha belirgin oldu.
Yani; Şimşekler Pasif bir reflektör gibi çalışıyordu, Radyo sinyalleri bazı uygun Topografyalarda dağ yüzeyine çarparak
çukur veya ters tarafta kalan yerlere ulaşabilir. Bir çok Amatör Telsizci yönlü antenleriyle dağların ,
tepelerin ardında kalan role istasyonlarına ulaşmak için ters taraftaki tepelere antenlerini yönlendirip,
ulaşamadıkları noktalara ulaşmayı başarırlar.

Meteor yansıtması, Uçak yüzeyinden yansıtma APS ve şimşek duvarından yansıtma birbirine çok benzer.

Beacon dan yayılan zayıf  mors sinyalleri  sağa doğru ekranımda ilerlerken, şimşek çaktığı andan deşarj olana kadar yansıma artıyor ve
daha kuvvetli olarak duyuyordum. Şimşeklerin çok kısa süreli gibi görülen ışımalarının hiç de kısa olamadığını
MSK ekranında izlemek de ilginç oldu, 100 ms  ve daha uzun süreli  deşarj olabiliyordu ve bu süre MS yansımaları için uygundu.

Fiziksel Doğa olayına şahit olmuştum, İşimize yarayabilirmiydi ?
Evet yarayabilir : Meteor izlerinden  yansıtılarak yaptığımız MSK veya FSK haberleşmelerinde yansımalar
çok kısa süreli olsa da uzun data aktarmaları olmaktadır ve şimşekler çakıp deşarj oldukları sürelerde bu yansıtmaya katkıda bulunabilir.
MS haberleşmesinde dinleme ve gönderme yapığımız sürelerde şimşekler sayesinde
Meteor izlerinden yansıtmaya benzer yansımalar olabileceğini düşünüyorum ve belki de yaptığımız
MS qsolarımız esnasında iki istasyon arasında uygun açıda çakan şimşekler haberleşmemize yardımcı olmuş olabilir.

MS yansımalarda uygun açıda atmosfere giren meteoritler yanmaya başladıkları ve söndükleri mesafelerde
veya geçtikleri atmosfer kütlesinde, uzun düz hatlar şeklinde iyonize yüzeyler oluştururlar.
MS sinyalleri bu satıhlara çarparak sağa sola ve yere doğru yansır, bazı yansımalar antenlerimize de ulaşır.

Sonuç olarak; Farkına varıp tesbitte bulunduğum bu fiziksel olay Amatör telsiz haberleşmesinde etkili olabilen
doğa olayı olarak tarafımdan izlenmiş oldu.
Belki farklı web sayfalarında benzer olaylara şahit olanların yazıları olabilir ancak şimdiye kadar rastlamadım.

Meteorit: Uzayda başı boş veya yörüngede dolaşan Taş, Toprak, maden ve  buz parçaları.
MS: Meteor Scatter, Meteor izlerinden sektirme, yansıtma.
MSK ve FSK : Dijital haberleşme modu
Beacon: Radyo Fener, belirli aralıklarda Mors veya dijital işaret gönderen Robot istasyon.
CW: Mors sinyali , taşıyıcı dalga
RF: Radyo Frekans
SV2JL/B :Yunanistanda kurulu Robot  Beacon istasyonu
APS: Airplane Scatter: Ucak yüzeyinden yansıtma, saçılma.

TA1D K.Mehmet Başak